Świtalska (w l. 1927–51 Świtalska-Fularska) z Jaroszewiczów Julia (1888–1956), lekarka, pionierka kosmetologii lekarskiej w Polsce, producentka kosmetyków.
Ur. 1 I w miejscowości Demówka na Podolu, była córką Józefa Jaroszewicza i Julii z Lewińskich. Miała siostrę Jadwigę (1893–1989), lekarkę, zamężną za Stefanem Mozołowskim (1892–1940), lekarzem, pułkownikiem WP, internowanym w Starobielsku i zamordowanym przez NKWD w Charkowie.
Uczyła się w gimnazjum w Żytomierzu; za przynależność do tajnego Stow. Polskiej Młodzieży Postępowej została z niego relegowana w piątej klasie. Przeniosła się do Galicji i po zdaniu matury we Lwowie studiowała medycynę na tamtejszym uniwersytecie; podczas studiów należała do organizacji młodzieżowych «Życie» i «Promień». Jeszcze przed uzyskaniem w maju 1914 dyplomu doktora wszech nauk lekarskich podjęła pracę jako sekundariusz w lwowskim Szpitalu Powszechnym. Była we Lwowie współorganizatorką Strzeleckich Drużyn Kobiecych. Po wybuchu pierwszej wojny światowej, pod koniec r. 1914, wyszła po raz drugi za mąż za Kazimierza Świtalskiego (zob.); przeniosła się z nim do Jabłonkowa na Zaolziu, gdzie brała udział w zwalczaniu chorób wenerycznych i ospy (została za to odznaczona austriackim Czerwonym Krzyżem). W r. 1915 pracowała w dowodzonej przez męża Stacji Chorych na Śląsku Cieszyńskim. Jako lekarz legionowy z ramienia Naczelnego Komitetu Narodowego zorganizowała w r. 1916 w Piotrkowie przychodnię dla ubogiej ludności. Stamtąd wróciła do pracy w Szpitalu Powszechnym we Lwowie, gdzie kontynuowała praktykę lekarską na oddziałach wewnętrznym, dziecięcym oraz chirurgii pod kierunkiem Hilarego Schramma. Podczas walk z Ukraińcami o Lwów w listopadzie 1918 organizowała ze Schrammem służbę sanitarną dla żołnierzy i ludności cywilnej, wielokrotnie pomagając w operacjach cięższych przypadków na linii frontu. Po zajęciu Lwowa przez WP kontynuowała pracę na kobiecym oddziale kiłowo-skórnym pod kierunkiem Jana Tadeusza Lenartowicza; w r. 1920 uzyskała tytuł specjalisty dermatologa i została starszym sekundariuszem na tym oddziale. W l. 1920–1 była dodatkowo kierownikiem lwowskiego schroniska dla starców.
W r. 1922 zamieszkała Ś. w Warszawie; z ramienia Min. Zdrowia pełniła jako pierwsza kobieta funkcję sędziego ds. walki z nierządem i kierowała przychodnią weneryczną przy Urzędzie Sanitarno-Obyczajowym. Brała też udział w tworzeniu powstałego w r. 1925 Stow. «Rodzina Wojskowa», organizacji kobiecej, mającej na celu integrację środowisk wojskowych, i kierowała w niej Wydz. Sanitarnym. Równocześnie w swoim mieszkaniu przy ul. Kruczej 31 zajęła się badaniem zagranicznych kosmetyków z zamiarem ich wprowadzenia na rynek polski. W rezultacie podjęła produkcję własnych preparatów kosmetycznych, które dzięki reklamie w prasie kobiecej i niższej cenie niż specyfiki zagraniczne zdobyły szybko popularność. Produkowała m.in. Mój krem – przeciw zmarszczkom, o działaniu wydelikacającym cerę, Krem do rąk – o działaniu wybielającym, i Piegolin – krem przeciw piegom, oraz Mój puder higieniczny – w różnych kolorach i odcieniach, Mydło liliowe – dla najwrażliwszej cery, Mój płyn do mycia włosów – o działaniu wzmacniającym i przeciwdziałającym siwieniu, a także krem po goleniu dla mężczyzn – Ewa i tabletki ziołowe na odchudzanie – Zararaki.
Ś. współpracowała z Tow. Wydawniczym «Bluszcz» i w jego tygodniku kobiecym „Bluszcz” prowadziła rubryki „Z dziedziny kosmetyki” i „Korespondencje działu praktycznego”. Odpowiadała na listy czytelniczek, udzielała korespondencyjnie porad lekarskich bez badania pacjentek, a przy okazji popularyzowała własne środki kosmetyczne oraz metody leczenia, podając swój adres prywatny. Popadła w ten sposób w konflikt z przepisami Izby Lekarskiej Warszawsko-Białostockiej i w r. 1927 została ukarana grzywną i naganą z ostrzeżeniem. T.r. w „Bluszczu” opublikowała artykuły, m.in. Pierwsza pomoc w nagłych wypadkach (nr 1, 4, 7, 8, 10, 12–13, 15), Typ nowoczesnej sylwetki kobiecej (nr 18–20), Pielęgnacja rąk i nóg (nr 47–48) i Kosmetyka dla młodzieży (nr 35). Ogłaszała poradniki popularyzujące zdrowie fizyczne i psychiczne, higieniczny tryb życia oraz estetyczny wygląd ciała, m.in. Piękność i zdrowie w życiu kobiety (W. 1926), Kobieta nowoczesna we wszystkich okresach jej życia (W. 1927), Mój system piękności i zdrowia (W. 1928), Jak pielęgnować włosy (W. 1929), Kosmetyka i higiena dziecka (W. 1929), Kosmetyka życia codziennego (W. 1930) oraz Kosmetyka pana (W. 1931).
W r. 1934 przeniosła Ś. działalność do budynku przy Alejach Ujazdowskich 37, gdzie prowadziła nie tylko produkcję kosmetyków, ale także poradnię kosmetyczną «Świt», specjalistyczny gabinet chorób skórno-wenerycznych dla kobiet, kursy masażu leczniczego i kosmetyki lekarskiej oraz kursy kształcące pomoce dentystyczne. W l. trzydziestych opublikowała w „Bluszczu” dalsze artykuły, m.in. Wiosenne defekty cery (1937 nr 17), Pielęgnacja włosów (1938 nr 18), Racjonalne odżywianie w lecie (1938 nr 27), Cztery fazy w życiu kobiety (1938 nr 50) i Higiena sportów zimowych (1939 nr 6) oraz wydała kolejne poradniki, m.in. Słońce – Powietrze – Woda (W. 1938) i Abecadło zdrowia i urody (W. 1939). Była autorką książki Wspomnienia lekarki legionowej (Lw. 1937), a otrzymane za nią honorarium przekazała na Fundusz Obrony Narodowej. Wiosną 1939 rozpoczęła w Warszawie budowę siedmiopiętrowego gmachu z przeznaczeniem na fabrykę kosmetyków; prace przerwał wybuch drugiej wojny światowej.
Podczas okupacji niemieckiej, po otrzymaniu jesienią 1940 zgody władz, prowadziła Ś. praktykę lekarską przy Alejach Ujazdowskich 37, a następnie przychodnię lekarzy specjalistów przy ul. Nowogrodzkiej 20. Bezpłatnych porad medycznych udzielała wszystkim potrzebującym. Po wojnie zamieszkała w wybudowanym z mężem Kazimierzem w l. dwudziestych domu przy ul. Mierosławskiego 2, który w l. pięćdziesiątych przekazała parafii p. wezw. Dzieciątka Jezus, zastrzegając dla siebie możliwość dożywotniego użytkowania jednego pokoju. W r. 1951 opublikowała ostatni poradnik pt. Jak zachować młodość (Kr.). Zmarła 24 V 1956 w Warszawie, została pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kw. 216–III–1). Była odznaczona m.in. Medalem Niepodległości (1932).
Ś. była czterokrotnie zamężna. Jej pierwszym mężem, poślubionym krótko przed ukończeniem studiów, był nieznany z imienia Sladky (Sladki, Śladke), który, prawdopodobnie zmobilizowany do służby wojskowej, zginął na początku pierwszej wojny światowej. Małżeństwo z Kazimierzem Świtalskim zakończyło się w r. 1927 rozwodem. Jeszcze t.r. wyszła za mąż za Mieczysława Fularskiego (1896–1969), dyrektora «Orbisu», podróżnika i literata; związek rozpadł się w r. 1939, gdy Fularski opuścił Polskę i po wojnie został na emigracji. Po przeprowadzonym w r. 1951 rozwodzie wyszła t.r. za mąż po raz czwarty; o ostatnim mężu brak informacji. Wszystkie małżeństwa Ś-iej były bezdzietne.
Almanach lekarski na r. 1932, Lw. 1932 s. 417; Łoza, Czy wiesz, kto to jest? (fot.); Urzędowy spis lekarzy uprawnionych do wykonywania praktyki lekarskiej oraz aptek w Rzeczypospolitej Polskiej, W. 1924/5 s. 327; – Imielski J. A., Śladami Żoliborza. Legioniści w poczekalni, „Gazetka Paraf. Rzymsko-Katol. Parafia Dzieciątka Jezus w W.” 2005 nr z 25 IX s. 2; – Dunin-Wąsowiczowa J., Wspomnienia, W. 2005; Rocznik lekarski na r. 1933/34, W. 1933; toż na r. 1936, W. 1936; toż na r. 1938, W. 1938; toż na r. 1948, W. 1948; Spis abonentów sieci telefonicznej m. st. Warszawy Polskiej Akcyjnej Spółki Telefonicznej. Rok 1938/39, W. 1938; Świtalski K., Diariusz 1919–1935, W. 1992 (fot.); – „Kur. Pol.” 1981 nr 92; „Wiad. Liter.” 1939 nr 16 s. 22; – CAW: sygn. MN 18.10.1932 (Akta Odznaczeniowe), sygn. 3971–1234 (akta personalne K. Świtalskiego); Gł. B. Lek.: Pracownia Zbiorów Specjalnych (akta Ś-iej, S. Mozołowskiego, ankieta osobowa siostry Ś-iej, Jadwigi).
Andrzej Barański